ห ม า ยค้น เป็นห ม า ยอาญาอย่างหนึ่ง การออกห ม า ยค้นศาลต้องปฏิบัติตามประมวลกฎห ม า ยวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 59 โดยศาลต้องสอบให้ปรากฏเหตุผลสมควรที่จะออกห ม า ยค้นเสียก่อนเหตุผลนี้จะได้มาจากคำแจ้งความโดยสาบานตัว หรือพฤติการณ์อย่างอื่นก็ได้ มาตรา 60 (4) (ค)
ในห ม า ยค้นต้องระบุสถานที่จะค้น กำหนดวันเวลาที่จะทำการค้น และชื่อกับตำแหน่งของเจ้าพนักงานผู้จะทำการค้นนั้น แล้วลงลายมือชื่อและประทับตราของศาลตามมาตรา 60 (6) โดยผู้พิพากษาคนใดคนหนึ่งก็ออกห ม า ยค้นได้ตามพระธรรมนูญยุติธรรม มาตรา 21 (1 เจ้าพนักงานผู้ค้นต้องบันทึกรายละเอียดแห่งการค้น และสิ่งของที่ค้นได้นั้นต้องมีบัญชีรายละเอียดไว้ แล้วส่งบันทึกการค้นและบัญชีสิ่งของนั้นไปยังศาลตามประมวลกฎห ม า ยวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 103 และ 104 เพื่อศาลจะได้รวมไว้ในสำนวนห ม า ยค้นต่อไป รัฐธรรมนูญใหม่
มาตรา 238 บัญญัติว่า มีเหตุให้ค้นได้โดยไม่ต้องมีคำสั่งหรือห ม า ยของศาล ทั้งนี้ตามที่กฎห ม า ยบัญญัตินั้น แยกได้เป็น 2 กรณี คือ
1. ข้อยกเว้นตามประมวลกฎห ม า ยวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 92
2. ข้อยกเว้นตามกฎห ม า ยอื่น ๆ
1. ข้อยกเว้นตามประมวลกฎห ม า ยวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 92 ซึ่งบัญญัติว่า "ห้ามมิให้ค้นที่รโหฐาน โดย
ไม่มีห ม า ยค้น เว้นแต่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นผู้ค้น และในกรณีต่อไปนี้
1. เมื่อมีเสียงร้องให้ช่วยจากข้างในที่รโหฐาน
2. เมื่อปรากฏความผิดซึ่งหน้ากำลังกระทำลงในที่รโหฐาน
3. เมื่อบุคคลที่ได้กระทำความผิดซึ่งหน้า ขณะที่ถูกไล่จับหนีเข้าไปหรือมีเหตุอันแน่นแฟ้นควรสงสัยว่าได้ซุกซ่อนตัวอยู่ในที่รโหฐานนั้น
4. เมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่าสิ่งของที่ได้มาโดยการกระทำผิดได้ซ่อนอยู่ในนั้น ประกอบทั้งต้องมีเหตุอันควรเชื่อว่าเนื่องจากการ เนิ่นช้ากว่าจะเอาห ม า ยค้นมาได้ สิ่งของนั้นจะถูกโยกย้ายเสียก่อน
5. เมื่อที่รโหฐานนั้นผู้จะต้องถูกจับเป็นเจ้าบ้านและการจับนั้นมีห ม า ยจับ หรือจับตามมาตรา 78
เมื่อพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ค้นด้วยตนเองไม่ต้องมีห ม า ยค้นก็ได้ แต่ต้องเป็นกรณีที่อาจออกห ม า ยค้นหรือค้นได้ตามประมวลกฎห ม า ยนี้"
***
เพิ่มเติมค่ะ ในหมายค้นจะต้องมีรายระเอียดระบุ วัน เดือน ปี เวลา ชื่อของผู้ขอค้น ชื่อของผู้ถูกค้น หรือชื่อสถานที่ๆจะถูกค้น ที่อยุ่ของสถานที่ๆจะค้น ขอค้นด้วยเรื่องอะไร เราต้องอ่านให้ละเอียดถ้ามีตรงไหนที่ไม่ชัดเจนหรือไม่ถูกต้อง เรามีสิทธิ์ที่จะไม่ให้เข้าค้นได้ค่ะ ***
